Σκηνές χειραψιών και χαμόγελων που μοιράστηκαν οι ηγέτες Ναρέντρα Μόντι, Βλαντιμίρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ κατά τη διάρκεια της πρόσφατα ολοκληρωθείσας συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στην Τιαντζίν έχουν γίνει πρωτοσέλιδα στον δυτικό τύπο, κυρίως διατυπώνοντας τη συγκέντρωση με βάση το μήνυμα που έστειλε στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Συγκεκριμένα, το πλήγμα από την απότομη στροφή στην αμερικανική εξωτερική και οικονομική πολιτική υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναδιαμορφώσει τα κίνητρα των τριών ηγετών, του Ναρέντρα Μόντι, του Βλαντιμίρ Πούτιν και του οικοδεσπότη Σι Τζινπίνγκ. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάγνωση αποκαλύπτει ότι η οπτική της εμπλοκής δεν έχει κάνει πολλά για να μετριάσει τα ρήγματα που υπάρχουν μεταξύ των τριών χωρών – και ότι η συνάντηση περιλάμβανε πολύ περισσότερα από μια απλή απάντηση στις διπλωματικές και οικονομικές προκλήσεις του Τραμπ, σύμφωνα με το εξειδικευμένο γερμανικό Ινστιτούτο για κινεζικές υποθέσεις MERICS.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν η Ρωσία και η Ινδία, δύο χώρες που διατηρούν διαχρονικά στενές διπλωματικές σχέσεις. Η συνεργασία τους στηρίζεται σε ισχυρούς ιστορικούς δεσμούς και στην απουσία θεμελιωδών συγκρούσεων συμφερόντων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η διμερής σχέση παρουσιάζει εντάσεις. Η Μόσχα έχει εκφράσει ανοιχτά τη δυσαρέσκειά της για την αυξανόμενη προσέγγιση του Νέου Δελχί με την Ουάσινγκτον. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, έχει ευθυγραμμιστεί με την κινεζική ρητορική, χαρακτηρίζοντας την Ινδο-Ειρηνική στρατηγική ως τεχνητό γεωπολιτικό σχήμα και επικρίνοντας τη συμμετοχή της Ινδίας στην Τετραμερή Συμμαχία — το σχήμα ασφαλείας που απαρτίζεται από τις ΗΠΑ, την Ινδία, την Ιαπωνία και την Αυστραλία.
Την ίδια ώρα, η Ινδία προσπαθεί να τηρήσει μια λεπτή ισορροπία στην πολιτική της έναντι του πολέμου στην Ουκρανία. Σε αντίθεση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι επισκέφθηκε την Ουκρανία και διατηρεί στενή επαφή με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει το προφίλ της Ινδίας ως δύναμης που συνομιλεί με όλες τις πλευρές. Το Νέο Δελχί ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για την αυξανόμενη εγγύτητα και την εξάρτηση της Μόσχας από το Πεκίνο. Μια Ρωσία βαθιά ενταγμένη στην κινεζική τροχιά θεωρείται επιζήμια για τα στρατηγικά συμφέροντα της Ινδίας στην ευρασιατική ενδοχώρα – και, στην πραγματικότητα, ακόμη και για τα συμφέροντα της Ουάσινγκτον. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στο Νέο Δελχί η εμβάθυνση της συνεργασίας Μόσχας–Ισλαμαμπάντ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη ρωσική δήλωση του προηγούμενου έτους υπέρ της ένταξης του Πακιστάν στους BRICS. Υπό αυτό το πρίσμα, η διατήρηση ισχυρών δεσμών με τη Ρωσία δεν αποτελεί πλέον απλώς επιλογή, αλλά στρατηγική επιταγή για την Ινδία.
Η Ρωσία θεωρεί την Ινδία ως σημαντικό εταίρο στην Ασία και ως εξισορροπητή έναντι της Κίνας
Ωστόσο, η οικονομική σχέση Ινδίας – Ρωσίας έχει σαφή όρια, ενώ η Δύση εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο για την επίτευξη των αναπτυξιακών και στρατηγικών στόχων της Ινδίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Νέο Δελχί καλείται να υιοθετήσει μια ισορροπημένη εξωτερική πολιτική, ειδικά από τη στιγμή που οι σχέσεις με την Κίνα παραμένουν τεταμένες. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία βλέπει την Ινδία ως σημαντικό εταίρο στην Ασία και ως αντίβαρο στην αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στην περιοχή.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η θέση της Κίνας σε σχέση τόσο με την Ινδία όσο και με τη Ρωσία είναι κάθε άλλο παρά απλή. Σύμφωνα με Κινέζους αναλυτές, το Πεκίνο δεν είδε ποτέ με ενθουσιασμό την ένταξη της Ινδίας στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) μια ένταξη που επετεύχθη χάρη στις πιέσεις της ρωσικής διπλωματίας. Η σινο-ρωσική συμφωνία περιλάμβανε ως «αντιστάθμισμα» την ένταξη του Πακιστάν, γεγονός που αποτυπώνει την υποβόσκουσα στρατηγική καχυποψία μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου. Παρόμοια παραδείγματα ανταγωνισμού καταγράφονται και σε άλλες περιφερειακές πρωτοβουλίες. Παρότι το Πεκίνο δεν επιθυμεί την ήττα της Ρωσίας στην Ουκρανία, έχει εκφράσει ανησυχίες για τον τρόπο που οι ρωσικές ενέργειες επηρεάζουν τις σχέσεις της Κίνας με τη Δύση.
Οι διαφορές γίνονται ακόμη πιο εμφανείς όταν εξετάζει κανείς την αμοιβαία εμπλοκή στις γεωπολιτικές «γειτονιές» τους. Η εμβάθυνση της συνεργασίας Ρωσίας–Βόρειας Κορέας είναι ενδεικτική. Η Συνθήκη Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης του 2024 προβλέπει στρατιωτική και άλλη βοήθεια «με όλα τα διαθέσιμα μέσα» σε περίπτωση πολέμου λόγω εξωτερικής επίθεσης. Αυτή η συμφωνία σηματοδότησε μια ποιοτική αναβάθμιση των ρωσο-βορειοκορεατικών σχέσεων, περιορίζοντας την κινεζική επιρροή στην Πιονγιάνγκ και δημιουργώντας μια δυναμική την οποία το Πεκίνο δεν επιθυμεί — ούτε στρατιωτικά μπλοκ τύπου Ψυχρού Πολέμου, ούτε επιπλέον περιφερειακή αστάθεια. Παράλληλα, ενώ η Κίνα έχει ενισχύσει τη θέση της στην Κεντρική Ασία, η ρωσική οικονομική επιρροή σε περιοχές που παραδοσιακά θεωρούσε σφαίρα επιρροής παρουσιάζει φθίνουσα πορεία.
Παρά τις διαφορές αυτές, η κοινή στρατηγική επιθυμία για σταθερότητα στα σύνορα και η πρόθεση να αμφισβητήσουν την παγκόσμια τάξη υπό αμερικανική ηγεμονία οδηγούν σε εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τις υπαρκτές τριβές, ούτε τις ανησυχίες που εγείρονται εκατέρωθεν για τις επιπτώσεις των πολιτικών τους στα συμφέροντα της άλλης πλευράς. Από την οπτική της Μόσχας, ειδικότερα, η ασυμμετρία ισχύος με την Κίνα —σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο— συνιστά πιθανό σημείο τριβής μακροπρόθεσμα.
Ασυμμετρία ισχύος χαρακτηρίζει επίσης τη σχέση Ινδίας–Κίνας, την τρίτη και ίσως πιο εύθραυστη πλευρά του τριγώνου. Έπειτα από δεκαετίες έντασης μετά τον πόλεμο του 1962, οι δύο χώρες κατέληξαν το 1988 σε έναν άτυπο μηχανισμό διαχείρισης των διαφορών τους, μετά από επίσκεψη του τότε πρωθυπουργού Ρατζίβ Γκάντι στο Πεκίνο. Η συμφωνία προέβλεπε την αποκλιμάκωση της συνοριακής διαμάχης και τη συνεργασία σε άλλους τομείς, σε μια περίοδο που κυριαρχούσε η αμερικανική μονοπολικότητα και η οικονομική ισορροπία μεταξύ των δύο χωρών ήταν πιο ομοιογενής.
Σήμερα, ωστόσο, η οικονομική και στρατηγική ασυμμετρία μεταξύ Πεκίνου και Νέου Δελχί είναι εμφανής. Οι διαφορές στα μεγέθη των οικονομιών και στους διαθέσιμους πόρους —ειδικά σε περιόδους κρίσης ή πολεμικής έντασης— είναι πλέον καθοριστικές. Παράλληλα, εξωτερικοί παίκτες όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία επιδρούν καταλυτικά στη διαμόρφωση της διμερούς σχέσης. Αυτό το πλαίσιο ήταν το υπόβαθρο της πρόσφατης συνάντησης μεταξύ των ηγετών των δύο χωρών στην Τιαντζίν.
Πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι η παρούσα φάση των σινο-ινδικών σχέσεων ξεκινά από πολύ χαμηλή βάση. Οι αιματηρές συγκρούσεις στο Ανατολικό Λαντάκ το 2020 προκάλεσαν σημαντική επιδείνωση στις σχέσεις, οδηγώντας σε χρόνια επίπονων διαπραγματεύσεων για την αποκλιμάκωση. Η διαδικασία αποδέσμευσης των στρατευμάτων ολοκληρώθηκε μόλις στα τέλη του 2024, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συνάντηση Μόντι–Σι στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των BRICS στο Καζάν. Ακολούθησε μια προσεκτική και σταδιακή διαδικασία επαναπροσέγγισης.
Παρά τη σχετική πρόοδο, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Δεν υπάρχουν ακόμη απευθείας πτήσεις μεταξύ Ινδίας και Κίνας, ενώ οι μετακινήσεις προσώπων εξακολουθούν να είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Και οι δύο πλευρές διατηρούν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στα σύνορα, χωρίς ουσιαστική πρόοδο στις συνομιλίες για επιστροφή στους στρατώνες. Το πιο σημαντικό αποτέλεσμα της διπλωματικής κινητικότητας μετά το Καζάν καταγράφηκε κατά την επίσκεψη του Κινέζου ΥΠΕΞ Γουάνγκ Γι στο Νέο Δελχί τον Αύγουστο του 2025, όταν ανακοινώθηκαν νέοι μηχανισμοί διαλόγου για συνοριακά και οικονομικά ζητήματα. Παρά ταύτα, η «κανονικότητα» στις διμερείς σχέσεις απέχει ακόμη.
Από ινδική σκοπιά, η πρόσφατη συνάντηση στην Τιαντζίν δεν αποσκοπούσε στη δημιουργία μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης με την Κίνα – ιδιαίτερα εν μέσω τριβών με τις ΗΠΑ λόγω δασμών και της επαναπροσέγγισης Ουάσινγκτον–Ισλαμαμπάντ. Αντιθέτως, στόχος ήταν ο καθορισμός των ορίων μιας ασταθούς σχέσης με έναν ταυτόχρονα ισχυρό και αβέβαιο γείτονα.
Το Νέο Δελχί γνωρίζει ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών σε ζητήματα που κυμαίνονται από τις συνομιλίες για τα σύνορα έως το εμπόριο και την τρομοκρατία. Αυτές αντανακλούν μια βαθύτερη, πιο δομική διαφορά στους στρατηγικούς στόχους της καθεμίας: η Κίνα επιθυμεί πολυπολικότητα στον κόσμο. Το Νέο Δελχί συμφωνεί, αλλά με την επιφύλαξη ότι μια πολυπολική Ασία πρέπει να συνεχιστεί. Η επίλυση αυτής της ευρύτερης απόκλισης στις κοσμοθεωρίες θα απαιτήσει χρόνια υπομονετικής δέσμευσης, μια διαδικασία που ενδέχεται να καθυστερήσει ή να διακοπεί ανά πάσα στιγμή εάν υπάρξουν περαιτέρω συγκρούσεις στα σύνορα ή στο εμπόριο. Δεδομένου αυτού, θα ήταν μεγάλο λάθος να θεωρήσουμε τη συνάντηση Μόντι – Σι αυτή την εβδομάδα απλώς ως μια απάντηση στον Τραμπ και τους δασμούς του.
Πηγή: newsit.gr | Συντάκτης: Μαρία Κυριάκου
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: Ορισμένα αναρτώμενα από το διαδίκτυο κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Τα άρθρα που δημοσιεύονται εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ’ ανάγκην με την άποψη του energy942.gr (φωτογραφίες από διαδίκτυο).
